Klimaatverandering verkleint genetische diversiteit

Planten- en dierensoorten die door klimaatverandering naar andere gebieden uitwijken verliezen in rap tempo aan genetische diversiteit. Die smallere genetische basis maakt de soorten extra kwetsbaar, bijvoorbeeld voor ziektes. Versnippering van landschap en verlies van natuurgebieden versnelt de afname in genetische variatie. Dat blijkt uit het onderzoek van promovenda Marleen Cobben aan Wageningen University, onderdeel van Wageningen UR.

Door opwarming aarde verandert ook de Nederlandse natuur

Vanwege opwarming van de aarde verschuiven planten- en dierensoorten met zo'n 17 kilometer per jaar richting de polen, zo schreven onderzoekers half augustus in Science Magazine. Die veel sneller dan verwachte verhuizing richting de polen wordt ook in Nederland waargenomen, meldt de Wageningse bioloog Arnold van Vliet. Hij heeft een aantal recent waargenomen verschuivingen op een rijtje gezet.
Van Vliet volgt met behulp van natuurorganisaties en honderden (amateur)waarnemers de veranderingen in de Nederlandse natuur al jaren op de voet. Op Natuurkalender.nl geven natuurliefhebbers hun fenologische waarnemingen door van natuurverschijnselen in Nederland. Deskundigen interpreteren en duiden die data en publiceren daarover dagelijks verhalen op Natuurbericht.nl. Wie die berichten per e-mail wil ontvangen, kan zich aanmelden voor de nieuwsbrief.

'Kwart soorten zal komende eeuw uitsterven'

Het klinkt positief dat planten en dieren zich aanpassen aan klimaatverandering, zoals biologen in augustus 2011 beschrijven in het vakblad Science. Maar er is een keerzijde, reageert de Wageningse hoogleraar Rik Leemans in onder meer Trouw en het Agrarisch Dagblad. De verplaatsing van veel soorten (lang niet alle soorten, benadrukt Leemans) bevestigt dat de voorspellingen over het veranderende klimaat kloppen. Des te verontrustender is het om te zien dat er politiek nauwelijks iets wordt ondernomen om die snelle verandering af te remmen. Zonder ingrijpen warmt de aarde de komende eeuw waarschijnlijk 4 à 5 graden op, zegt Leemans in Trouw. "Dit betekent dat planten en dieren in honderd jaar tijd 300 tot 500 kilometer naar de polen moeten opschuiven om in een gebied met dezelfde temperatuur te blijven. Ik ben bang dat die druk vaak te groot zal blijken. De voorspelling blijft daarom dat een kwart van de planten en dieren de komende eeuw zal uitsterven."

Hoe om te gaan met klimaatverandering?

Veel gemeenten en provincies worstelen met klimaatverandering. Oplopende temperaturen, droogte, te veel of te weinig neerslag. Hoe moeten ze hun grondgebied daarop aanpassen? Op 1 december verscheen het boek 'Ruimte voor Klimaat, praktijkboek voor Klimaatbestendig Inrichten' waarin wetenschappelijke kennis over klimaatverandering is vertaald naar handige tools, tips, suggesties en voorbeeldprojecten uit de praktijk.